1. gniazdo procesora

Procesor jest sercem każdego komputera i dlatego otrzymuje specjalne gniazdo, tzw. socket. Znajduje się ono w górnej połowie płyty głównej, mniej więcej na jej środku. Aby utrzymać procesor na miejscu, mocuje się go za pomocą aluminiowego wspornika.

Gniazdo decyduje również o wyborze procesora lub płyty głównej, ponieważ nie każdy procesor jest kompatybilny z każdą płytą główną. Na przykład gniazda Intel i AMD różnią się zasadniczo i procesory w żadnym wypadku nie pasują do drugiego gniazda. Przy zakupie należy więc zawsze upewnić się, że procesor dokładnie pasuje do płyty głównej.

Dobrze wiedzieć: Aktualne gniazdo od Intela to 2066 dla procesorów Core i7, Pentium G i XEON. Konkurencyjna firma AMD oferuje na przykład Socket AM3+, w którym można umieścić procesory z serii FX.

Przegląd połączeń płyty głównej: gniazda RAM

Pamięć RAM (random access memory) ma swoje miejsce w slotach na prawo od procesora. Obecne płyty główne mają zwykle cztery gniazda, z których, w zależności od komputera, jedno, dwa lub nawet wszystkie cztery są wyposażone w listwy pamięci. Elementy pamięci RAM również występują w różnych wariantach. O ile na przykład nowsze płyty główne obsługują już szybszy standard DDR4 lub DDR5, o tyle starsze wciąż korzystają z DDR2 lub DDR1.

Warto wiedzieć: W informatyce „Double Data Rate“ lub w skrócie „DDR“ oznacza procedurę, dzięki której dane mogą być zapisywane i odczytywane na magistrali danych z podwójną szybkością lub prędkością.

W zasadzie nie można się pomylić z nowymi modułami. Są one zbudowane w taki sposób, że w przewidzianych slotach zmieści się tylko wersja kompatybilna z płytą główną. Jeśli dostępnych jest kilka slotów, są one dodatkowo oznaczone kolorami (charakterystycznymi dla producenta), aby uzyskać dostęp do właściwego kanału.

Im więcej pamięci RAM zostanie zainstalowane w komputerze, tym szybszy będzie system. Dzieje się tak, ponieważ każdy program, który otwierasz podczas pracy na komputerze, przechowuje w niej dane. Pamięć RAM w większości laptopów i pecetów można łatwo rozbudować. Podczas instalowania pamięci RAM należy jednak zawsze upewnić się, że używasz tylko modułów o tej samej pojemności i prędkości zegara, w przeciwnym razie mogą wystąpić awarie systemu i problemy z kompatybilnością.

3 gniazda PCI/PCIe

W dolnej połowie płyty głównej znajdują się trzy długie sloty PCI i cztery krótkie PCIe. PCIe lub PCI Express („Peripheral Component Interconnect Express“) jest następcą PCI, PCI-X i AGP i w porównaniu z poprzednikami oferuje wyższe prędkości transferu danych na pin. Długie sloty PCIe powinny być używane raczej dla kart graficznych, podczas gdy krótkie są bardziej odpowiednie dla kart dźwiękowych lub sieciowych.

Na przykład PCIe 3.0 osiąga szybkość transferu do 32 GB na sekundę. Głównąrolę odgrywają w tym tak zwane pasy ruchu: Im więcej z nich można wykorzystać w slotach (od x1 do x32), tym wyższy transfer. Obecnie dla slotów PCIe powszechne są x4, x8 i x16.

Warto wiedzieć: Małe płyty główne w kompaktowych formatach Micro-ATX i Mini-ITX mają zwykle nie więcej niż dwa gniazda PCI Express.

4 Złącza płyty głównej w skrócie: Złącza SATA

Serial ATA lub SATA (Serial Advanced Technology Attachment) służy do podłączania urządzeń pamięci masowej, takich jak dyski twarde, dyski SSD lub napędy DVD. Transfer danych odbywa się szeregowo, tzn. bit po bicie. Podczas gdy pierwsza wersja standardu osiągała prędkość transferu tylko 150 MB na sekundę, nowsza SATA III osiąga już 600 MB na sekundę.

Warto wiedzieć: SATA jest kompatybilny w dół. Oznacza to, że można podłączyć urządzenia ze starszym standardem również do nowszych połączeń. W tym przypadku trzeba się jednak liczyć ze spadkiem wydajności spowodowanym spadkiem prędkości przesyłu danych.

Złącza SATA znajdują się bezpośrednio na płycie głównej natomiast eSATA (dla dysków zewnętrznych) znajdziemy w panelu z tyłu obudowy. Większość płyt głównych posiada kilka kontrolerów SATA o różnych prędkościach, które można odróżnić po kolorze:

• Szybkie złącza SATA III są niebieskie.
• W przypadku czerwonych i czarnych złączy znaczenie różni się w zależności od producenta. Szczegóły można znaleźć w instrukcji obsługi płyty głównej.
• Dwa złącza o tym samym kolorze wskazują, że dyski twarde mogą pracować również w trybie RAID.

Zasadniczo nowe dyski twardenależy zawsze podłączać do niebieskiego portu, a starsze do innego kolorowego (o najniższym numerze).

5. zasilacz (ATX Power Supply)

24-pinowe złącze na prawo od slotów RAM zasila płytę główną i pozostałe komponenty poprzez zasilacz. Starsze płyty często mają tylko 20-pinowe złącze. Na górze po lewej stronie znajduje się kolejne (8-pinowe) złącze ATX. Dostarcza ono energii dla procesora.

6. złącza wentylatorów

Do obsługi i sterowania wentylatorami procesora i obudowy służy jedno złącze 4-PIN i kilka 3-PIN na płycie głównej. Za ich pomocą możesz np. regulować prędkość obrotową wentylatorów poprzez system operacyjny i w ten sposób dostosować je do aktualnego obciążenia. Jednak ich położenie różni się w zależności od płyty głównej.

7) Złącza USB

Za pomocą złączy USB (dwa USB 3.0 i dwa USB 2.0) na płycie głównej podłącz gniazda w obudowie, abyś mógł korzystać z interfejsów także tam. Niebieskie złącze oznacza szybkie USB 3.0 na przednim panelu.

8 Przegląd połączeń płyty głównej: Interfejsy zewnętrzne dla tyłu obudowy

W zależności od modelu płyty głównej posiada ona również różne złącza zewnętrzne, które wystają z tyłu komputera. Należą do nich na przykład:

• wyjście optyczne dla głośnika
• wyjście HDMI i DisplayPort
• Zastrzeżone złącza dla rozwiązania WIFi Bluetooth, które jest dołączone do płyty głównej.
• Porty USB 2.0, USB 3.0, USB 3.1 (typ A) i USB typu C
• Jeden lub więcej portów LAN
• Porty eSATA
• Analogowe gniazda jack 3,5 milimetra