Zrobiłeś zdjęcie życia i umiejętnie poddałeś je postprocessingowi. Teraz chcesz opublikować zdjęcie i nie jesteś pewien, który format pliku jest odpowiedni do tego celu. Poza dobrze znanymi klasykami, takimi jak JPEG czy PNG, istnieje również cała gama mniej znanych formatów, dzięki którym możesz w pełni wykorzystać swoje zdjęcia. W poniższej liście zebraliśmy różne popularne formaty obrazów i wyjaśniamy, do jakich obszarów zastosowań są one odpowiednie i czym się od siebie różnią.

1) RAW (raw data format): Negatyw cyfrowy

Większość aparatów cyfrowych przed zapisaniem wykonanych zdjęć przesyła je przez wewnętrzny procesor. Tam między innymi reguluje się kontrast, jasność i ostrość, zwiększa nasycenie lub usuwa potencjalne szumy obrazu. Przetworzony obraz jest następnie kompresowany i zapisywany na karcie pamięci.

Jeśli fotografujesz w formacie RAW („raw“ lub „unprocessed“), pomiń ten etap obróbki. Tak wykonany plik nie jest w rzeczywistości również obrazem, lecz zawiera jedynie wartości koloru i jasności dla poszczególnych pikseli oraz pewne dodatkowe informacje z aparatu. W ten sposób można przeprowadzić cały postprocessing całkowicie według własnych życzeń i pomysłów. Formaty RAW charakteryzują się również znacznie lepszym zakresem dynamiki i znacznie bardziej precyzyjnymi poziomami jasności.

Formaty obrazów RAW różnią się w zależności od producenta aparatu, ale wszystkie można łatwo edytować za pomocą konwencjonalnych programów, takich jak Photoshop Elements czy Lightroom. Wielu producentów aparatów dostarcza jednak także własne konwertery RAW, za pomocą których można wczytać i edytować pliki.

BMP (Bitmap)

BMP to format opracowany pierwotnie dla systemu Windows i oparty na pikselach. Pozwala na reprezentacje czarno-białe, szarości lub reprezentacje kolorystyczne zgodnie z modelem RBG, przy czym dla każdego z trzech kanałów kolorystycznych dostępna jest głębia 16 bitów. Każdy pojedynczy piksel ma swoje własne wartości RGB. Format ten nie oferuje jednak kanału alfa (dla przezroczystości).

Pliki bitmapowe mogą być przetwarzane bez kompresji lub kompresowane za pomocą bezstratnej kompresji RLE (kompresja z przebiegiem długości). Maksymalny rozmiar pliku dla bitmapy to 32 000 x 32 000 pikseli. Jednak główną wadą tego formatu jest to, że przy skalowaniu rozmiaru obrazu często występuje utrata jakości.

Dobrze wiedzieć: Dla urządzeń mobilnych istnieje specjalna forma o nazwie Wireless Bitmap (WBMP) służąca do wyświetlania map bitowych na stronach tworzonych za pomocą języka Wireless Markup Language (WML).

GIF (Graphics Interchange Format)

Format GIF jest zapewne znany użytkownikom Internetu. Jest on zazwyczaj wykorzystywany do tworzenia prostych grafik reklamowych o ograniczonym wyborze kolorów. GIF może wyświetlać tylko 256 kolorów, dlatego wymaga najmniej pamięci i charakteryzuje się krótkim czasem ładowania.

Ponadto można go wykorzystać do wyświetlania przezroczy oraz do łączenia kilku pojedynczych obrazów w jednym pliku. Z tego powodu format GIF jest idealny dla prostych elementów graficznych, takich jak cliparty, diagramy czy przyciski, a także jest popularny przy tworzeniu małych animacji. Nie nadaje się jednak do obrazów lub zdjęć o wielu gradacjach i niuansach kolorystycznych.

JPEG (Joint Photographic Experts Group)

JPEG, w skrócie JPG, to obecnie najbardziej znany format obrazu oparty na pikselach i standard dla większości aparatów cyfrowych i skanerów. Można go otwierać i konwertować za pomocą niemal wszystkich popularnych programów edycyjnych. Ze względu na duże spektrum barw do 16,7 mln kolorów nadaje się szczególnie do złożonych plików graficznych o różnych niuansach i głębi. JPEG z kolei mniej nadaje się do przedstawiania prostych grafik i kolorowych obszarów (np. logo).

Istotą JPEG jest jednak kompresja: wprawdzie pozwala ona na zmniejszenie plików do pięciu procent ich pierwotnego rozmiaru, ale wiąże się z utratą jakości, co objawia się np. nieostrymi krawędziami lub nieostrymi obszarami . Zapisywanie plików z przezroczystym tłem również nie jest możliwe w przypadku JPG.

PNG (Portable Network Graphics)

Format PNG łączy w sobie mocne strony GIF i JPEG, ale niestety nie jest kompatybilny ze wszystkimi aplikacjami (zwłaszcza starsze przeglądarki mają czasem problemy). Podobnie jak JPEG może wyświetlać do 16,7 mln kolorów, ale w przeciwieństwie do niego PNG może być kompresowany niemal bezstratnie. Dużą wadą jest jednak rozmiar pliku: PNG może być nawet 10 razy większy niż porównywalny JPEG, nawet po skomp resowaniu. To sprawia, że nie nadaje się on raczej na przykład do stron internetowych, gdzie czas ładowania i miejsce na dysku są ważniejsze niż ostrość i jakość. Zasadniczo jednak format PNG nadaje się do wszystkich plików graficznych, dla których wielkość pliku nie odgrywa większej roli.

Jedyny wyjątek: jeśli zapisujesz pliki PNG tylko z 256 kolorami, są one jeszcze mniejsze niż GIF. Format ten oferuje również kanał alfa dla przezroczystych teł i dlatego jest często używany do małych grafik internetowych, ikon lub elementów nawigacyjnych. W przeciwieństwie do GIF, PNG nie obsługuje jednak animacji.

TIFF (Tagged Image File Format)

Format TIFF został po raz pierwszy opracowany przez Aldus Corporation w 1986 roku i ogranicza się do stosowania danych rastrowych do reprezentacji wszystkich obiektów. W przeciwieństwie do JPEG, nie traci on żadnych informacji podczas kompresji i dlatego dobrze nadaje się do plików, w których zachowanie jakości jest podstawową kwestią. Z tego powodu format TIFF jest wykorzystywany przede wszystkim do tworzenia produktów drukowanych (np. w reklamie) lub edytowalnych map bitowych.

Pliki TIFF mogą być edytowane za pomocą niemal każdego programu graficznego, ale wymagają stosunkowo dużej ilości pamięci. Format ten współpracuje z warstwami i znacznikami, a także posiada kanał alfa, który oprócz rzeczywistej informacji o kolorze może przechowywać przezroczystość dla poszczególnych pikseli.

TIFF jest ograniczony do maksymalnego rozmiaru 4 GB i nie jest przystosowany do przesyłania strumieniowego, ponieważ nie można dokonać cofnięcia danych przed bieżącą pozycję w strum ieniu danych.

7 HEIF (High Efficiency Image Format) / HEIC (High Efficiency Image Format)

HEIF lub HEIC (oba są poprawne) to stosunkowo nowy format obrazu od Apple, który został po raz pierwszy wprowadzony latem 2015 roku i charakteryzuje się znacznie lepszą kompresją niż JPEG. Od iPhone’a 7 wszystkie smartfony Apple automatycznie zapisują obrazy jako HEIF / HEIC, chyba że ręcznie zmienisz ustawienie.

HEIF/HEIC to tzw. format kontenerowy, który pozwala zapisać kilka zdjęć w różnych formatach. W ten sposób w jednym pliku można połączyć np. galerie lub sekwencje animacji. W porównaniu do JPEG, zdjęcia w formacie HEIF/HEIC są do 60 procent mniejsze przy zachowaniu tej samej jakości, co pozwala zaoszczędzić sporo miejsca na dysku, zwłaszcza w smartfonach.

HEIF obsługuje również kanały alfa i przezroczystość oraz (podobnie jak animowany GIF) może zawierać zarówno obrazy, jak i dźwięk oraz tekst. Kolejna zaleta: Podczas gdy JPEG obsługuje tylko głębię kolorów 8 bitów, HEIF obsługuje 16 bitów.

Dobrze wiedzieć: HEVC (High-Efficiency Video Coding) lub H.265 to powiązany format wideo oparty na tych samych technikach kompresji co HEIF/HEIC.

8. AI (Adobe Illustrator)

AI to format plików programu Adobe Illustrator. Został opracowany z myślą o wyświetlaniu jednostronicowych rysunków wektorowych w formacie PDF lub EPS. W przeciwieństwie do grafiki pikselowej, grafika wektorowa może być powiększana lub zmniejszana bez utraty jakości, dlatego format AI jest doskonały do tworzenia ilustracji, plakatów, ikon, logo, grafik internetowych, tabel czy diagramów.

Pliki AI można również otworzyć za pomocą darmowych programów, takich jak GIMP, Inkscape czy Scribus. Dopóki plik nie zawiera obrazów pikselowych, możliwe jest bezstratne skalowanie przy niewielkich rozmiarach pliku. AI obsługuje również przezroczystość i pozwala na 8 bitów na kanał koloru.

Dobrze wiedzieć: AI jest tak zwanym „natywnym formatem plików“. Dotyczy to formatów, które producenci sami opracowują. Mają one na celu przede wszystkim zagwarantowanie, że przetwarzanie jest w każdej chwili możliwe w odpowiednim oprogramowaniu. Są one również wykorzystywane wewnętrznie w programie do obróbki.

Poszczególne objaśnienia formatów zdjęć można obejrzeć ponownie w poniższym filmie: